poniedziałek, 3 grudnia 2018

Podlasiem inspirowane (5) - beret

Po ponurym listopadzie spędzonym w domu nastał grudzień. Przełom jesieni i zimy to zdecydowanie nie mój czas roku. Przygnębiające puste od liści drzewa, ukrywający się pod kapturami i szalikami ludzie, niebo przykryte szarością... w tym roku ten czas przewegetowałam. W połowie października naderwałam wiązadło w stopie i dodatkowo ją skręciłam, więc zostałam na długi czas unieruchomiona w domu. W każdej sytuacji trzeba szukać dobrych stron. Długie siedzenie było okazją do nadrobienia robótek. Ale tak różowo to nie wyglądało. Stopa nadęta przez kilka tygodni jak balon nie pozwalała cieszyć się gratisowym wolnym czasem, a pośladki od ciągłego siedzenia szybko drętwiały. Weszłam w tryb spowolnienia zamieniając się w żółwia, bo na taki stan poruszania się pozwalała mi kontuzja. Mimo wszystko "coś" udało się podgonić.

Zeszłej zimy kupiłam beret z myślą o przyozdobieniu go. Mój poprzedni zaczął już nadgryzać zębem czas i haft na nim nie wyglądał świeżo. Planowałam upiększyć nowy kwiatowym motywem robionym płaskim haftem. Przypomniałam sobie jednak, że w szufladzie jest dawno kupiona kanwa rozpuszczalna, by z nią poeksperymentować. Dlatego zmieniłam koncepcję na haft krzyżykowy, a idąc dalej po nici motywów podlaskich królujących ostatnimi czasy, wybór padł na różyczkę. Nie zdziwi pewnie nikogo fakt, że to inspiracja ręcznikami ludowymi. Kwiat pojawił się na ruczniku z miejscowości Spiczki w gminie Orla. 


Czytając opinie o rozpuszczalnej kanwie dowiedziałam się, że po wyschnięciu bardzo usztywnia nici. I faktycznie krzyżyki są dosyć twarde, jakby były prane w mocnym krochmalu. Mojemu wełnianemu beretowi wyszło to na dobre, ale przy planowaniu haftu na delikatniejszym materiale może to przeszkadzać.


Mrozy chwyciły, więc nakrycie głowy długo nie czekało na premierę.
I takim sposobem promuję ludowe motywy, a jednocześnie w uszy ciepło.


poniedziałek, 26 listopada 2018

Podlasiem inspirowane (4) - broszki

Temat broszek przewija się w moich pracach jak rzeka. Ta miniaturowa forma zachwyciła mnie już dawno. Pierwsze wzory pojawiające się na tamborku były proste, kwiatowe, robione płaską techniką. Z dawnych modeli nie zostało nic, ponieważ świetnie rozeszły się jako prezenty. Zresztą dalej sprawdzają się w tej roli.

Potem przyszła pora na kaszubskie broszki robione na jasnym tle. O miłości do wzorów kaszubskich pisałam na początku powstawania bloga. Trwa ona niezmiennie, chociaż jak w małżeństwie, czasem wymaga, żeby od siebie odpocząć. 
W sercu jednak ma swoją pełną szufladkę.

Ostatnimi odkryciami są ręczniki ludowe i hafty podlaskie. To tak głębokie źródełko, że są tu i krzyżyki, i płaskie hafty, i koronki, i kwiaty, i geometria, i ptaki - słowem "czym chata bogata".
Postanowiłam pokombinować z krzyżykami, bo w końcu to jedna ze starszych form wzornictwa na ręcznikach. Wertowanie książek kartka po kartce i przyglądanie się najdrobniejszym szczegółom pobudzało we mnie Sherlocka Holmesa. Palić, nie palę, więc fajka odpada, płaszcz i kraciasta czapka - nie w moim guście, ale lupa przyszłaby z pomocą, a tej brak. Wytężałam zatem swój wzrok, by na podstawie zdjęć odtworzyć drobne wzory, które wkomponowałyby się w miniaturową przestrzeń. W ruch poszły kartki z zeszytu i rozrysowywanie schematów. Te, które najbardziej skradły serce mam na świstkach papieru.
Swoją drogą uwielbiam taką badawczą pracę, te dociekania, poszukiwania, szperania i chodzenia od nitki do kłębka.

Jedne z kwiatowych motywów są z miejscowości Chidry z rejonu brzeskiego. Dziś to Białoruś, ale kiedyś nasz region przechodził z rąk do rąk. Jedyną stałą byli mieszkańcy, którzy przechowywali tradycje w rodzinach i swoich domach.
Wzór znalazł się na ręczniku wykonanym przez Nadzieję Lewczuk ok.1935 r. Przywędrował w okolice Bielska Podlaskiego, ponieważ tu został odkryty i sfotografowany do publikacji książkowej.


Trafił na broszki w dwóch wersjach lustrzanego odbicia. Tu jeszcze bez oprawy.


Następny to wzór z Łoknicy, gmina Bielsk Podlaski. Ten fragment jest zaaranżowany na potrzeby broszki, ale motywy są jak najbardziej ludowe.


Wyhaftowałam po raz drugi prototypy broszek. Dopieściłam je troszkę i proszę, jakie wyszły.
To fragment z ręcznika ludowego z Narewki, powiat hajnowski, z 1 połowy XX w. Cały schemat jest we "Wzorniku tradycyjnych haftów i koronek ręcznika ludowego. Haft krzyżykowy".


Fragment, który również jest wyszperany ze wzornika i opisany z Dubiażyna, powiat bielski, z 1934 r. znalazłam też na ręcznikach z miejscowości Knorydy, gm. Bielsk Podlaski.


Na początku tworzenia broszek trudnością było zminimalizowanie haftu do wielkości 1,8 × 2,5 cm, bo takie kruszynki spodobały mi się najbardziej. Internetowe poszukiwania baz trochę trwały, ale udało mi się znaleźć satysfakcjonujące półfabrykaty. Z pomocą we wkomponowaniu haftu w broszki przyszedł niezawodny Wujcio Google i post Chagi. Ale i tak własne kombinacje pozwoliły mi osiągnąć satysfakcjonujący efekt.
Broszki są robione na szklanej bazie - łatwiej naciągnąć materiał na twardszą formę i wymodelować go tak, by był naprężony. Dzięki temu są też wypukłe i nadają charakteru starego medalionu.

Broszki poszły w świat. Jako czuła matka wysłałam je z gniazda wierząc, że trafiają do dobrych rąk.
Mam nadzieję, że obdarowane osoby będą miały miłą niespodziankę.


wtorek, 13 listopada 2018

Podlasiem inspirowane (3) - haftowana okładka

Podlasie potrafi zachwycać. 

Odkrywam coraz to nowe motywy, które skupiają na sobie uwagę nie pozwalając o sobie zapomnieć. Kiedy w ręce po raz pierwszy wpadł mi "Wzornik tradycyjnych haftów i koronek ręcznika ludowego. Haft krzyżykowy" jeden wzór wyróżnił się na tle pozostałych. Nic dziwnego, że pojawił się na okładce publikacji. 
Wiedziałam, że kiedyś i ja go zrobię.

Kolorystyka haftu może nasunąć skojarzenia z motywami ukraińskimi. I myślę, że daleko od prawdy byśmy nie odbiegli, bo Podlasie jest niezwykłą krainą, gdzie przeplatają się różne narodowości i mniejszości, a im bliżej wschodniej granicy, tym więcej widzi się wspólnych cech. Szczególnie w starym wzornictwie. Haftowanie krzyżykami jest też jedną ze starszych form - ustępuje mu tylko haft tkacki, z którego Podlasie zresztą słynie.
Pojawiające się na jasnym płótnie ludowych ręczników czerwono-czarne barwy mają nie tylko wartość estetyczną. Wkraczają tu magiczne elementy: dla przykładu największe znaczenie przypisywano czerwieni, która chroniła przed urokami i złymi mocami.* 
W dzisiejszych czasach znaczenie "rucznika" znacznie zmalało, coraz mniej osób tworzy go w tradycyjnej formie. Ale malowane igłą schematy mają w sobie tyle piękna, że inspirowanie się nimi to ogromna przyjemność.

Powtarzalność motywów i geometryczne kombinacje pozwalały mi na przenoszenie się myślami w różne zakątki. Jest w tym trochę czarów. Samo odtworzenie tradycyjnych motywów już ma w sobie coś z wędrówki w przeszłość i obcowania z tym, co było. Po raz pierwszy haftowanie sprawiało mi ogromną przyjemność i miało dodatkowe wartości. Trudno to ująć w słowa, ale czuło się w powietrzu oddech czegoś mistycznego. 
Czy podczas haftowania można mieć ciarki? 
W tym przypadku tak było.

Po Mini SALu Belle&Boo została mi Murano Lugana. Na tym materiale igła śmigała jak po maśle, więc śmiało wzięłam go po raz kolejny na warsztat.
W zapasach znalazły się też nici DMC: czarna (310) i czerwona (666).
Materiały są, chęci do pracy także, więc do dzieła. 


Haft przebył ze mną długą drogę. Pierwsze krzyżyki postawiłam w domu, ale...
Pakując walizki na wakacje, nie mogło zabraknąć wśród ubrań i kosmetyków ręcznych robótek. No bo jak to - hafciarka jedzie wypoczywać nie biorąc nic ze sobą? Zgodzą się ze mną haftoholiczki, że najlepszy wypoczynek nie może się obyć bez tamborka. Wolny czas wypełniają nici i igły. A na urlopie go nie brakuje.




Do tego przepyszna kawa na tarasie i takie widoki - relaks idealny.


Podczas wypoczynku udało mi się haftować w różnych miejscach. Najciekawszym z nich był samolot. Lot w końcu trwał ponad 5 godzin. Miałam pewne obawy, co do szmuglowania nożyczek. Zabrałam na pokład tylko narzędzie do prucia, którego na szczęście, nikt mi nie skonfiskował. 
Aczkolwiek przyglądałam się minom kontrolerów bagażu podręcznego.
Do pracy wysoko nad chmurami przygotowałam się docinając sobie wcześniej określone długości nici. Kończyłam je na prawej stronie haftu, a po wylądowaniu i rozpakowaniu torby, docięłam wszystkie sterczące kawałki.

Sam haft wymagał poświęcenia mu czasu, dlatego finalizowałam go też po powrocie do domu.
Przeleżał trochę zanim zabrałam się do wkomponowania go w całość.
Maszyna do szycia wyciągnięta z kąta miała okazję znów trochę pofurczeć. 
Podchodzę do niej cały czas z dozą nieśmiałości, która przeradza się często w przeklinanie pod nosem, a gdy do tego przed północą słychać ciężkie wzdychanie męża przeplecione powtarzającym się często jak mantra zdaniem: "...idź już spać, kobieto" i kończącą się czarną nicią na szpulce - to w myślach krążą coraz bardziej wysublimowane epitety.

Na szczęście, nawet w najdłuższym tunelu pojawia się światełko.
Finalnie haft - jak poczwarka - przeobraził się w motyla. 
Powstała okładka na zeszyt.
Można ją bez problemu zdjąć i zakładać na inny.




Wzór jest tak piękny, że jeszcze wrzucam zbliżenie na sam haft.


Motyw, nad którym pracowałam to wzór z Łoknicy, gm. Bielsk Podlaski.

* A. Dębowska, K. Sołub, J. Sołub; "Katalog ręczników ludowych gminy Bielsk Podlaski"


piątek, 26 października 2018

Podlasiem inspirowane (2) - prototypy broszek

Haftowane broszki przewijały się w moich pracach to tu, to tam.
Powstawały wtedy, kiedy była okazja sprezentowania ich bliskim lub znajomym. Na czarnym tle widniały kolorowe maciupeńkie wzory kwiatowe, na jasnym z kolei pięknie wyglądał haft kaszubski.

Niezmiernie przyjemnie robi się te drobiazgi, ponieważ sam haft dosyć szybko wychodzi spod igły. Więcej gimnastyki wymaga wkomponowanie go w broszkę, naciągnięcie materiału, wycinanie nierówności, schnięcie kleju. 
Niezaprzeczalnie są pięknym dodatkiem. 

Moje ostatnie fascynacje podlaskim wzornictwem z ręczników ludowych mają odzwierciedlenie w biżuterii. Prototypy broszek upewniły mnie w przekonaniu, że "nasze" motywy pięknie się prezentują w innym wydaniu. Nie byłabym sobą, gdybym nie zmobingowała Matki Polki Hybrydowej i nie poprosiła, by przeniosła je również na pazury (wzór z zakładki, o której pisałam w poprzednim poście).


Kopa do działania i pogrzebania we wzornictwie Podlasia dała mi Krysia Kunicka - pomysłodawczyni wystawy "ETNOdesign po podlasku".
Zaprosiła do pokazania swoich dzieł 27 twórców z naszego regionu, w tym i mnie. Wernisaż odbył się już ponad tydzień temu, ale wystawę można oglądać do 16 listopada w Galerii WOAK w Białymstoku (ul. Kilińskiego 8).
Małe pomieszczenie wypełniło się fantastycznym rękodziełem inspirowanym podlaskim wzornictwem. To między innymi torebki, kosmetyczki z tkaniny dwuosnowowej (z której słynie nasz region), z wikliny papierowej, drewniane zabawki, poduchy, kuchenne fartuszki i deski do krojenia w kształcie kogutów, siateczkowe obrusy, koszulki, a nawet rowery. Można zobaczyć też sporo biżuterii robionej różną techniką.
Ja postanowiłam postawić głównie na broszki.

Jako prototypy powstały takie:


Motyw z ręcznika ludowego z Narewki, powiat hajnowski, 1 połowa XX w.


Motyw z ręcznika ludowego z Dubiażyna, powiat bielski z 1934 r. 

Nasze media informowały o wydarzeniu i nawet ukazało się kilka fajnych relacji.
Miałam też szansę poczuć się jak "lokalna celebrytka", bo we wczorajszym "Kurierze Porannym" pojawił się artykuł o wystawie.


poniedziałek, 22 października 2018

Moje hafciarskie biblie - cz. 1

Lubię zbierać książki. 
Słowa mówione, jeśli nie są powtarzane, umykają szybko, a papier zabezpiecza wiedzę przed zapomnieniem.

(zdj. pixabay)

Mamy w domu mnóstwo książek.
Priorytetem przy wykończeniu mieszkania była biblioteczka na książki od podłogi po sam sufit. Obecnie i ona już jest pękata do granic możliwości.
Każdy w domu ma swoje ulubione dzieła, nawet w pokoju córki wolne miejsce na trzech półkach szybko topnieje.

Moje hafciarskie publikacje zajmują sporo przestrzeni. Mam wśród nich trochę takich, które stoją, ale pozostała część służy mi często. Niektóre z nich traktuję jako swoje "biblie", które mnie inspirują, podpowiadają, wyznaczają twórczy kierunek lub po prostu służą radami technicznymi.
Na początek idą pozycje, do których zaglądam najczęściej i też najwięcej prac wykonałam wzorując się na umieszczonych w nich zdjęciach.

Elżbieta Piskorz-Branekova "Polskie hafty i koronki"


Ogromny zbiór stanowią książki Elżbiety Piskorz- Branekovej.
Nic w tym dziwnego, bo to specjalistka od polskiego stroju ludowego obejmującego całą Polskę i jednocześnie wieloletni pracownik Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Jej ogromna wiedza jest niezwykle cenna. Jest to autorka, która szczególnie skupia się na ludowych wyszyciach, haftach, koronkach i zdobieniach. Pozycji książkowych jej autorstwa jest zdecydowanie najwięcej i są najlepiej opisane. Jednym z nowszych opracowań jest pozycja "Polskie hafty i koronki. Zdobienia stroju ludowego."
To moja pierwsza biblia, do której zaglądam bardzo często.
Kryją się tu zdjęcia – jeśli można tak to powiedzieć – "najpopularniejszych" strojów ludowych. Opisy drobnych elementów, fotografie szczegółów, a do tego gwarowe nazewnictwo bardzo poszerzają wiedzę i są bogatym materiałem etnograficznym. Aczkolwiek publikacja nie wyczerpuje w całości tematu, wybrane są tylko najbardziej charakterystyczne motywy. Podejrzewam, że opisywane wzornictwo pochodzi w całości ze strojów będących eksponatami muzealnymi. Większość zdobień przewija się od samego początku twórczości Elżbiety Piskorz-Branekovej. Mam wrażenie, że ta książka jest podsumowaniem wszystkich wcześniejszych publikacji autorki, ale jednocześnie wiedza podana jest w bardzo przyjaznej formie.

Alina Dębowska, Katarzyna Sołub, Jerzy Sołub 
„Katalog ręczników ludowych gminy Bielsk Podlaski”
„Ręcznik ludowy z okolic Bielska Podlaskiego. Haft i koronka"
"Katalog ręczników ludowych gminy Boćki, Brańsk, Rudka, Wyszki." 




Jest to przykład bardzo konsekwentnego działania instytucji, jaką jest Muzeum w Bielsku Podlaskim. W zabytkowym ratuszu od wielu lat można podziwiać stałą wystawę „Tajemniczy ręcznik”. Wielka fascynacja autorów tą wyjątkową obrzędową tkaniną pcha ich do nowych działań. To animacje dzieciaków, happeningi plastyczne, pokazy ludowej mody, spotkania z twórcami, ale przede wszystkim pisanie projektów o dofinansowanie, bez których wydarzenia ciężko byłoby zorganizować. Dzięki „kasie” z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego światło dzienne mogły ujrzeć wyjątkowe publikacje, które są wisienką na torcie wysiłku autorów. Poprzedzone były wielkim nakładem prac badawczych, poszukiwań nowych ręczników, zaangażowaniem studentów chodzących od domu do domu, fotografowaniem, dokumentowaniem, spisywaniem. Jestem pełna podziwu, że ta mrówcza robota zaowocowała pięknym dziełem. Dla jednych to tylko katalog, zbiór obrzędowych ręczników – dla mnie książka, której wartość jest nie do ocenienia. To kopalnia motywów do brania garściami, studnia inspiracji. O takie bogactwo zdjęć haftów i koronek z naszej części Podlasia jeszcze nikt się nie postarał. Chylę czoła twórcom, nie tylko za upór w dążeniu do powstania publikacji, ale za odkopywanie ze strychów, komód, szuflad historii spisanych na ręcznikach ludowych. Do tego misja uświadamiania i przywracania pamięci o znaczeniu tej tkaniny powoduje, że mam ochotę uściskać każdego z autorów i zapewnić, że ich praca ma ogromny sens i wartość.

Wzornik tradycyjnych haftów i koronek ręcznika ludowego.
Haft krzyżykowy.
Haft płaski.
Koronka szydełkowa.

Wzorniki to uzupełnienie powyższych publikacji. W tych mini książeczkach są wybrane jedne z ciekawszych wzorów z kolekcji ręczników ludowych Muzeum w Bielsku Podlaskim. Schematy podane są w bardzo przystępnej formie i okraszone zdjęciem oryginalnego ręcznika. To takie małe podręczniki podlaskiego wzornictwa. Publikacje tego typu mogą popełnić osoby, które z wykonywaniem rękodzieła mają wiele wspólnego. Podejrzewam, że z autorkami tak właśnie jest.
Wzorniki z pewnością będą miały dużą rolę w popularyzowaniu odtworzenia haftów, a to przecież jest idea przyświecająca projektom, dzięki którym powstały.

Mój wzornik haftu krzyżykowego jest już mocno wyeksploatowany. Dlatego kupiłam nowy egzemplarz na przyszłość.
Wzorniki można kupić tu za pośrednictwem Muzeum Podlaskiego w Białymstoku.




To tylko kilka książek z mojej biblioteki, którymi chcę się z Wami podzielić.
Ciąg dalszy z pewnością nastąpi.

piątek, 12 października 2018

Podlasiem inspirowane - (1) - zakładki

Jakie byłoby Wasze pierwsze skojarzenie, gdybym zapytała Was o Podlasie?

Zupełnie inaczej patrzy się na miejsce, w którym się mieszka. U mnie to ciepłe myśli, obrazy babcinego stołu, zielonej kojącej przyrody, kolorowych łąk z trawą do kolan, sielskości - kadry wspomnień.
Może brzmi to zbyt nierealnie, ale z perspektywy czasu idealizuje się przeszłość.

Zawsze mnie ciekawi stare wzornictwo, nie spod ręki wielkich mistrzów, ale w pełni amatorskie. 
Szukanie motywów to czasem szukanie igły w stogu siana, podpatrywanie zdobień, cykanie fotek z ukrycia, byleby tylko utrwalić jakiś wzór.
Na przeglądach folklorystycznych "pasę oczy", ponieważ przyjeżdżają grupy w strojach ludowych. Często są to przesadzone stylizacje, ale pojawiają się też perełki na lnianych fartuszkach czy bluzkach zszarzałych od upływu czasu.

Lubię zainspirować się nimi i przenosić motywy na rzeczy do używania.

Moimi hafciarskimi podlaskimi bibliami są "Katalogi ręczników ludowych" autorstwa Aliny Dębowskiej, Katarzyny Sołub i Jerzego Sołub.
Ogromna praca badawcza wielu osób zamknięta jest w ramy książek wydanych przez Muzeum Podlaskie w Białymstoku.

Od jakiegoś czasu inspirują mnie wzory z ręczników ludowych, których bogactwo widać na stronach  tych publikacji. Ich haftowanie sprawia mi ogromną przyjemność. Są to wzory tradycyjne, często geometryczne i praca z nimi, właśnie przez ich powtarzalność, pozwala uciekać myślom gdzie indziej, niż skupiać je na wyszywaniu.

Po innych haftach zostały mi skrawki materiałów, które szkoda było wyrzucić. W myśl zasady "a nuż się przyda" nadeszła chwila, że się doczekały tego czasu.
Na pierwszy ogień poszły zakładki do książek na filcowym spodzie. Takie prototypy, ponieważ po tę formę (o dziwo!) jeszcze nie sięgałam.
Oczywiście jak obiecałam Małgosi z "Margo i Nitka" podkradłam jej sposób na wkomponowanie haftu w zakładki. Co prawda materiał w zestawieniu z samym filcem zachowywał się troszkę niesfornie, ale ustalmy, że te krzywizny to tylko dodatkowy urok rękodzieła.




Po lewej - motyw z ręcznika ludowego wykonanego przez Aleksandrę Bagińską ok. 1930 r., Kozły, gm. Bielsk Podlaski. Jest też widoczny w wykonaniu Wiery Andrzejuk, ok. 1954-1958 r., Malinniki, gm. Orla oraz w ręczniku Niny Naumczuk, ok. 1956 r., Ogrodniki, gm. Bielsk Podlaski.
Po prawej - motyw z ręcznika ludowego z ok. 1900 r. z Eliaszuk, pow. hajnowski.
Schemat znajduje się we "Wzorniku tradycyjnych haftów i koronek ręcznika ludowego. Haft krzyżykowy" Aliny Dębowskiej i Katarzyny Sołub.

Udało mi się nawet zrobić zdjęcia z cyklu "w trakcie", zawsze o tym zapominam.
Korzystam coraz częściej z mini tamborka, który dostałam od Kasi z bloga Radość Tworzenia - Carpediem.



Dodam, że czerwień i czerń to moje ukochane zestawienie kolorystyczne. Donoszę uprzejmie, że będzie go w moich pracach coraz więcej.

sobota, 25 sierpnia 2018

Na specjalne okazje

Wyjątkowe uroczystości mają to do siebie, że są uroczystościami wyjątkowymi. 
Taka piękna tautologia.
A skoro takie są, to warto je podkreślać ładnymi rzeczami. 
Staram się dopieszczać kartki, żeby cieszyły oko nie tylko moje (to już byłby narcyzm), ale przede wszystkim, by podobały się osobom, które je dostaną.

Moje prace wędrują czasem przez ręce znajomych dalej, do ich znajomych. Cieszy mnie ogromnie, kiedy dostaję sygnał, że kartki urzekają do tego stopnia, że są nie tylko miła pamiątką, ale zajmują też zaszczytne miejsce na półkach, a nie na dnie szuflady.
Słowa, szczególnie tak miłe, są największym podziękowaniem.

Mam nadzieję, że kartki, które w ostatnim czasie udało mi się wykonać, będą miłe dla oczu swoich przyszłych właścicieli.



















Część z nich znalazła już swoich nowych właścicieli. 
Swoją drogą idą w świat szybciej niż bym się tego spodziewała.
Po raz kolejny nie zawiodły mnie digi stemple od Small Wingels Shop